5 Eylül 2017 Salı

Sarı Kantaron Otunun Faydaları


Her derde deva olduğu iddia edilen, bilinçsizce kaynatılıp içilen bir ot sarı kantaron. Latince adını içerisindeki hiperisin (hypericin) maddesinden alarak "Hypericum Perfotarum" diye sınıflandırılsa da bu otu Avrupa ve ABD'de aslında dünyanın bir çok yerinde "St John's Wort" olarak bilinir. Kurusu kaynatılıp çayı içilen, tazesi yağa basılıp sarı kantaron yağı elde edilen sarı kantoron otu nedir ne değildir. Bu yazıda buna biraz bakalım istedik.


Kantaron Otu



Ülkemizde sarı kantaron denilen, ama dünyada "St John's Wort" (Aziz John Otu) olarak bilinen bitki Amerikadan Asya'ya kadar uzanan alanlarda ve özellikle Batı Asya ve Kuzey Afrikada çok fazla yetişen bir türdür. Tarla, yol ve orman kıyılarında, tepelerde ve çayırlarda Temmuz’dan Eylül’e kadar çiçeklenen ve açan bu bitkinin 24 temmuzda çiçeklenme dönemi olduğu bilinir, bu yüzden de bu günlerde evlerde kötü ruhları kovmak için hristiyan kültüründe bu bitki tarihsel olarak kullanılır. Ülkemizde, sarı kantaron, kan otu, kılıç otu, binbirdelik, mayasıl otu, koyun kıran  ve yara otu gibi yöresel adlara da sahiptir. Bitkinin  25-60 cm boyu vardır, çok dallıdır ve sapları ayrı olduğu halde bir şemsiye biçimindeki çiçekleri 5 parçalı, altın sarısı renkli ve sap bölümünün kenarları siyah renkli tüyler ile çevrilidir. Yapraklar ışığa tutulduğunda, bitkide parlak noktacıklar halinde delikler kolaylıkla görülür. Bitkiye binbirdelik otu denmesi bu özelliğinden ileri gelmektedir. 
kantaron otu nedir

Bizim kantaron dediğimi çiçeğin bir çok türü ve alt türleri vardır, bitki yetiştiği bölgeye göre ana maddesi olan hiperisin içeriği değişmektedir. Tam olarak açmış bir kantaron otu çiçeğini parmaklarınızla ezdiğinizde, ondan kırmızı bir sıvı çıktığını görürsünüz. İşte ıkan renk ne kadar kırmızı bordo arası bir renkse bitkide o kadar çok hiperisin var demektir. Zaten hiperisin (hypericin) kırmızı pigmentli bir maddedir.


Kantaron denildiğinde akla kırmızı kantaron "Centaurium Erythraea" bitkisi gelir. Sarıkantaron ve kırmızı kantaron çoklukla karıştırılsa da, bizim sarı kantaron dediğimiz "Hypericum Perfotarum" bitki aslında birkantaron türevi değildir dünyada kantaron denildiğinde bizim kırmızı kantaron dediğimiz, "Centaurium Erythraea" bitkisi bilinir. Bu iki bitki birbirlerinden çok farklı içerikte bitkilerdir. Ayrıca bizde mavi kantaron (peygamber çiçeği) "Centaurea Cyanus" dediğimiz bir diğer bitki daha vardır. Bu bitki ise kırmızı kantarona yakın bir tür olmakla birlikte diğer iki bitkiden çok daha farklı bitkidir.


sarı kantaron nedir

Kantaron Otu Faydaları


Halk arasında kantaron otu diye kısaltılan sarı kantaron, demlenerek, çayı içilen veya yağı çıkarılan bir bitki. Bir çok geleneksel kullanım alanı olmasına rağmen, bilinen en çok kullanımı, çayının depresyona iyi gelmesi, menapoza iyi gelmesi, uykusuzluğu düzenlemesi, mide sorunlarına iyi gelmesi, gastrit ve ülsere iyi gelmesi ile yağının yara, yanık, kesik gibi durumlarda kullanılmasıdır.

Etken maddesi olan hiperisin (hypericin) kimyasal formülü (C30H16O8) olan iupac adı (1,3,4,6,8,13-Hexahydroxy-10,11-dimethylphenanthro[1,10,9,8-opqra]perylen-7,14-dion) olan bir bileşiktir. Sarı kantaronun içerisinde bulunan bir diğer madde hiperforin (hyperforin) ise kimyasal formülü (C35H52O4) olan bir bileşiktir. Bu maddeler insanlarda MAO (Monoamin Oksidaz) enzimini parçalayarak MAOİ (Monoamin Oksidaz İnhibitörü) görevi görür, böylece epinefrin (adrenalin, seratonin ve dopamin değerlerini değiştirir. Zaten strese iyi gelmesinin, depresyonda kullanılmasının, panik atak gibi durumlarda kullanılmasının nedeni budur.
kantaron otunun yararları

Konu hakkında sarı kantaron depresyon yazıma bakabilirsiniz.

Ancak içeriğinde bulunan hiperisin maddesi bir çok duruma iyi gelse de, insan vücudu üzerinde istenmeyen etki gösterme yeteneği son derece yüksek bir maddedir. Monoamin Oksidaz insanda azalmaya  başlarsa, tiramin (tyramine) yükselmesi görülür. Zaten sarı kantaron kullanan insanların tiraminden zehirlenmemeleri için özel bir diyet yaparak, başta peynir, turşu, ekşi yoğurt, şarap, bira, mayalı yiyecekler, çikolata, hurma, fermente etler, füme etler, soyalar gibi besinleri tüketmemeleri gerekir. 

kantaronun faydaları
Taze kantaron çiçeklerinden elde edilen bitkisel yağ ise, yanıklar, yaralanmalar, hemoroid, sedef, egzama, çeşitli cilt hastalıkları konusunda oldukça faydalıdır. Bunun için yazdığım bir diğer yazı olan sarı kantaron yağı yazıma bakabilirsiniz.

Kantaron Otunun Zararları


Kantaron otu ciddi manada kuvvetli bileşikleri olan bir bitkidir. Yapısında Hypericin, Pseudohypericin, İsohypericin, Hyperforin, Adhyperforin, Protohypericin, Protopseudohypericin, Hyperoside, Rutin, Quercitrin, İsoquercitrin, Quercetin, Biapigenin, Amentoflavone, Caffeic Acid, Chlorogenic Acid, Ferulic Acid, Hyperfolin, P-Cumaric Acid, P-Hydroxybenzoic Acid, Vanillic Acid, ß-Sitosterol gibi maddeler vardır.

Yapısındaki bileşikler oldukça karmaşık bir ot olan sarı kantaron ciddi yan etkiler ve sağlık sorunlarına yol açabilir. Zaten Fransa'da reçetesiz satışı yasak bir bitkidir, Almanya'da ise kullanmadan önce ciddi uyarılarla satılmak zorundadır. Karmaşık kimyasal yapısı ve olası yan etki fazlalığından dolayı, doktor tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır.

kantaronun zararları

Sarı kantaron hapı, ekstraktı veya çayı kullanarak sonu ölüme varabilen yan etkiler yaşabilirsiniz. Bu yüzden doktor tavsiyesi haricinde kafanıza göre kullanmamalısınız. Çünkü bir çok ilacın etkisini kaybetmesini sağlayan bir bitkidir. Bitkinin bazı zararları şunlardır.

  • Tiramin zehirlenmesi sonucu ölüm.
  • Uzun süre kullanımı sonucu geçmeyen migren atakları
  • Baş ağrısı
  • Hipertansiyon
  • Hamilelerde düşük
  • Cildin güneşe duyarlılaşması
  • Cilt lekeleri (hiperpigmentasyon)
  • Ödem
  • Görme ve göz bozuklukları
  • Uzun süre kullanımda şizofreni
  • Sürekli uyku hali
  • Kullanılan ilaçların etkisini düşürerek
  • Kesilmeyen kanamalar
  • İstenmeyen hamilelikler (doğum kontrol haplarının etkisini düşürür)
  • Cinsel isteksizlik, ereksiyon sorunları
  • Kalp ilçlarıyla kullanımda ağırlaşan kalp sorunları
  • Psikosomatik ilaçlarla birlikte kullanıldığında çok değişik etkiler gösterebilir.


kantaron ne kadar zararlı






Daha onlarca sayamayacağımız yan etki görebileceğiniz bir bitki sarı kantaron. Sorularınız varsa aşağıdaki yorumlar bölümünden sorabilirsiniz. Ayrıca aşağıdaki yazı başlığını tıklayarak daha uzun yazdığım kantaron yazısını okuyabilirsiniz.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder