29 Nisan 2017 Cumartesi

İç Salgı Bezleri


İç Salgı Bezleri, İç Salgı Bezi ve Salgıları



Vücutta bir hücre veya hücre grubu tarafından salgılanan ve vücudun diğer hücreleri üzerinde fizyolojik kontrol etkisi olan salgılara hormon denir. Hormoların bir kısmı salgıla­dıkları bölgede etkilidirler bunlara yerel hormonlar denir (asetilkolin gibi).

Bazıları genel vücut için gereklidirler ve bunlara genel hormonlar denilmektedir





Hormonlar


Ön hipofizden salgılanan hormonlar: Büyüme hormonu, adrenokortikotropin, tiroidi uyaran hormon, follikül uyarın hormon, luteinleştirici hormon, prolaktin, melanosit uyancı hormon.
Arka hipofizden salgılanan hormonlar: Antidiüretik hormon ve oksitosin.
Adrenal korteksten (kabuk bölgesinden salgılanan) hormonlar: Kortizol ve aldostreron
Yumurtalıklardan salgılanan hormonlar: Östojen ve progesteron
Tiroidden salgılanan hormonlar: Tiroksin, triiyodotironin ve kalsitonin.
Pankreastan salgılanan hormonlar: İnsülin ve glukagon.
Paratiroid salgı bezinden salgılanan hormonlar: Parathormon
Testisler (er bezleri)den salgılanan hormonlar: Testosteron
Plasentadan salgılanan hormonlar: Koryonik gonadotropinler, östrojenler, progeste­ron, plasental laktojen.

Hormonlar kendi salgılanmalarını geriye kontrol yöntemiyle etkiler, kan seviyeleri ile konrol ederler. Kimyasal olarak hormonlar protein yapısında ve steroid yapısında olan hor­monlar olmak üzere iki temel gruba ayrılırlar.Hormonlar hücre içerisindeki etkilerini bir takım kimyasal aracılarla gösterirler. Bunlar içerisinde en önemlilerinden birisi halkasal yapıdaki AMP dir. Bütün salgı bezlerinin yönetimi hipofiz tarafından yapılır. Yarım gram kadar olan ve aşağı yukarı bir santimetre kadar bile olmayan büyüklüğü ile bu salgı bezi adeta bir orkestra şefi gi­bi bütün vücut olaylarının yürümesinden sorumludur. Hipofiz salgılaması hipotalamus tarafından kontrol edilir. Hipotalamustan serbestleştirici yada durdurucu bir takım salgılar hipo­fiz salgılamasını düzenler. Her hipofiz salgısı için bir serbestleştirici salgı vardır.

Büyüme hormonu, Büyüme Gelişme Hormonu


Vücutta bütün hücrelerde protein sentezini arttıran, karbonhidrat kullanılma hızını azaltan, yağların enerji için kullanımını kolaylaştıran bir hormondur. Büyüme hormonu görevlerini ve  etkilerinni kıkırdak ve kemik üzerinde somatomedin denilen aracı salgılarla gösterir. Hücre za­rından amino asit girmesini kolaylaştırır. Protein sentezin ve  RNA yapımını artırırken, prote­in ve amino asit yıkımını azaltır. Hipofizin hiç salgı yapmaması normal oranlarda fakat gelişim geriliği gösteren cücelik haline durumlarına neden olur. Büyüme döneminde büyüme hormonunun fazla salgılanması ise akromegali denen duruma yol açar.

Antidiüretik hormon


Arka hipofiz salgılarındandır. Hücre dışı sıvısının sodyum iyonu konsantrasyonunun ve ozmotik basıncının düzenlenmesinde rol oynar. Eğer amidiüretik hormon salgılanması azalırsa diabetes insipidus denilen durum meydana gelir. Vücut, dansitesi düşük idrar çıkarır. Günlük idrar 12-15 litre civarındadır. Bu hastalar çok çabuk olarak su kaybedebilirler.

Oksitosin Hormonu


Gebe kadının rahminin kasılmasını sağlayan, süt salgılanmasını kolaylaştıran hormon­dur.

Tiroid hormonu


Boynun hemen önünde H harfi biçiminde bir salgı bezinin salgıladığı tiroid hormonu vü­cuttaki metabolik olaylarda üzarinde oldukça etkilidir. Tiroksin denilen tiroid hormon bünyesinde iyot vardır. Protein sentezini arttırmaktadır. Hücre enzim sistemini uyarır. Mitokondri etkinliği artar. Kemik büyümesinden, karbohhidrat metabolizmasına kadar bir çok büyüme ve gelişme ola­yı tiroid salgısından etkilenmektedir.

Guatr


Tiroid hormon salgılanma bozuklukları bezin sürekli uyarılmasına bağlı olarak tiroid be­zinin büyümesine sebep olur. Bu büyümeye guatr ismi verilir. Tiroit hormonunun fazla salgılamasına hipertiroidi, az salgılamasına hipotiroidi denir. Tiroid hormon eksikliğinin ileri şekilleri miksödem adını alır. Çocuklukta tiroidhormon yetersizliği tiroid cüceliğine neden olur.

Böbrek üstü bezi hormonları


Böbrek üstü bezi öz bölgesi ve kabuk bölgesi olmak üzere iki bölümdür. Öz bölgesel da­ha çok sempatik sistem etkinliği ile ilgili epinefrin ve norepinefrin hormonlarının salgılanma­sından sorumludur. Kabuk bölgesi ise steroid hormonlar dediğimiz hormon grubunu salgı­lar. Bunların ortak bir formülün farklı varyasyonları olduğu bulunmuştur.

Adrenal korteks hormonları


Etkilerini büyük oranda hücre dışı sıvının elektrolitleri üzerinde gösteren mineralokortikoidler ve kan glukoz konsantrasyonu üzerinde önemli etkileri olan glukokortikoidler ol­mak üzere iki temel grup hormon vardır.

Adrenal korteksin etkinliğinin kaybolması iki üç gün  gibi kısa sürede ölümle sonuçlanır. Çünkü vücut elektrolit seviyesinin düzenlenmesi mümkün olamamaktadır. En önemli mineralokortikoid yapan salgı aldosteron salgısıdır. Glukokortikoidetki yapan hormonlara en belirgin ör­nek kortizoldür. Kortizol salgısı değişik stres faktörlerinin etkisi ile artım göstererek vücu­dun uyumunu sağlayan önemli bir hormondur. Böbrek üstü bezinin normalden az salgılaması Addison hastalığına aşın salgılaması ise Cushing hastalığına yol açar.

İnsülin


Pankreasın sindirim salgılarına ek olarak iki salgısı daha vardır. Bunlar insülin ve glukagondur ve pankreasın bir iç salgı bezi olarak ta görev yapmasını sağlar. İnsülin glukozun hüc­re zarından girmesini kolaylaştıran yani hücreler tarafından kullanımını sağlayan bir hor­mondur. İnsülin kan şekeri arttığında salgılanmakta, karaciğer ve hücreler tarafından bol miktarda glukoz tutularak kan şekeri düzeyi düşürülmektedir. Eğer kan şekeri düşerse insülin salgısı azalmakta ve karaciğerden bol miktarda glukoz salgılanarak kan şekeri yeniden normal düzeyine çıkmaktadır. İnsülin salgısı karbonhidrat ve yağ metabolizmalarına kayışı vücudun gereksinimine göre ayarlar.

Glukagon ise yine pankreas tarafından fakat alfa hücrelerince salgılanan insülinin,tersi etki yapan bir hormondur. Kan şekerinin ayarlanması ve hücrelerin etkin bir metabolik dü­zeyde çalışmaları pankreasın bu salgılan tarafından sağlanmaktadır. İnsülin yetersizliği ya da etki­sindeki azalma şeker hastalığına nedenolur. Şeker hastalığında kanda şeker seviyesi yüksek olmasına rağmen hücreler bu sekeri alıp kullanamamaktadır.Kanda bulunan temel şeker maddesi glukozdur yani şekerdir.

Para Tiroit hormon


Paratiroidbezler tiroidbezinin arkasında dört küçük noktacık halindedir. Kan kalsiyum seviyesini düzenleyen bir hormondur. Kemik yapım ve yıkım  durumlarında görev yapar, D vitaminin ve pa-ratiroid hormonunun birlikte etkileşimi sahip olduğumuz iskelet sisteminin bütünlüğünü ko­rurken kandaki kalsiyum seviyesinin fizyolojik olaylar için gerekli seviyede kalmasını sağlar.

Kalsitonin tiroid salgı bezi tarafından salgılanır. Bu da kalsiyum metabolizmasında etki­li bir hormondur. Paratiroid hormon salgısı azaldığında kan kalsiyum seviyesi azalır. Tetani oluşumunu sağlar.

Rikets (Raşitizm)


Rikets çocukların kanlarında kalsiyum ve fosfor eksikliğine bağlı olarak meydana gelen bir hastalıktır. D vitamini eksikliği ile de doğrudan ilişkilidir. Kabaca güneşsizlik hastalığı olarak adlandırılması D vitaminin güneşten alınması ile ilişkilidir. Büyüklerde görülen şekline osteomalazi denir.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder