14 Nisan 2017 Cuma

Kalıtım (Soyaçekim - Genetik) Nedir? Genetik Yapının Oluşumu


Kalıtım Nedir (Genetik)

Hücrelerin içinde kromozom denilen küçük parçacıklar bulunur. Bunlar hücrenin çekirdeğinde toplu durumda adeta bir yumak şeklinde bulu­nurlar. Günümüzde ''Genetik Araştırmaları'' bu kromozomları ayırabilmekte, resimle­rini çekerek haritasını çıkartarak sınıflayabilmektedir.




İşte bu kromozom­lar birer «özellik arşivi»dir ve soydan, babadan, anadan çocuğa aktarılarak  kendi özelliklerini oluştururlar.

Genetiğin Özellikleri


Bu özellikler kromozomların çe­şitli yerlerine yerleşmiştir. Kuşaktan kuşağa geçişleri, araş­tırıcı Morgan’ın, Drozofila denen küçük sineklerde ve Mendel’in bezelyelerde ortaya attıklara yasalara göre olmaktadır. Bu arada bir noktaya daha göz atalım:

Bu özellikler bir­birlerine göre üstün (dominan) ya da üstün değil (resesif) olarak değerle­dirilmektedir. Mesela , koyu renk gözün, açık renk göze, düz saçın kıvırcık saça üstün­lüğü gibi.

Büyük kulak, geniş burun, kalkık burun, etli dudak dominat özellikler buna karşılık kısa kirpik, dar burun, küçük kulak, vb. gibi özellikler de ''egemen­lik altına giren'' özelliklerdir.

Bu özelliklerin nesillere geçişi daha önce de belirt­tiğimiz gibi, Mendel yasalarına göre gözlemleniyor ve bu nedenle çocuk anne babada görül­meyen bir özelliği, büyük baba ya da büyükannesinden alabilir.
Ayrıca, unutulma­malıdır ki, dış etkenler de bazen bu özelliklerde değişimler yapabilir; bu neden­lerle, soyda görülmeyen bir özellik, durup dururken ortaya çıkabilir.

Kötü özel­likler ve hastalıklar da genlerden çocuklara geçebilmektedir. Göz bozukluğu, şeker hastalığı, akıl hastalık­ları vb. gibi. Genlerin kuşaklarda özellik oluşturma du­rumu, en iyi şekilde tek yumurta ikizlerini örnek göstererek ortaya konuabilir. Çünkü tek yumurta ikizle­ri yalnız görünüş olarak değil, akıl, zekâ ve davranış yönünden de birbir­lerine çok yakınlık gösterir.

İnsan hücresinde gen yüklü 46 adet kromozom vardır. Döllen­me ve cinsiyet belirlenmesi konusunda bilindiği gibi, anne yumurta­sında 23, erkek tohum hücresinde de 23 kromozom vardır. Çünkü bunlar daha önce özel olarak bölü­nerek yarı kromozomlarını terketmişlerdir. Böylece, döllenmiş yumurtada 46 kromozom biraraya gel­miş oluyor. Elbette kalıtım bu kadar basit ve kolay gözlemlenebilir birşey değil. Gen yapısı ve gen aktarımı çok kompleks bir şeydir. Fakat genel anlamda çerçeve çizilebilir yukarıdaki gibi.Sağlıklı günler...

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder