4 Eylül 2018 Salı

ŞARBON (ANTHRAX)

Şarbon (Anthrax) Nedir?


Şarbon Bacillus anthracis türü bakterinin neden olduğu, tehlikeli, zoonoz (hayvanlardan insanlara bulaşabilen) bir hastalıktır. Bacillus anthracis  sporları, çevre koşullarına karşı on yıllarca direnç göstererek canlılıklarını sürdürebilirler. Bacillus anthracis, toprakta doğal olarak bulunabilir ve dünya çapında evcil ve vahşi hayvanları yaygın olarak etkiler. Evcil hayvanların geçmişte şarbonu olduğu bölgelerdeki rutin aşılama, salgınlar çin önleyicidir. Memelilerde yaygın, kuşlarda sınırlı gözlenir.

Şarbon Nasıl Bulaşır?


Sığırlar, koyunlar, keçiler, antiloplar ve geyikler gibi evcil ve vahşi hayvanlar kontamine topraklardan, bitkilerden veya sudan enfekte olabilirler.


İnsanlarda enfekte hayvanlardan ve kontamine hayvan ürünlerinden bulaşarak hastalık oluşturur. Ayrıca solunum, kontamine bitki, su aracılığıyla ve kesik yaralardan bulaşabilir.

Bacillus anthracis  sporları vücuda girdiğinde, insanlar şarbon ile enfekte olurlar. Sporlar aktifleştiklerinde bakteriler çoğalmaya, vücutta yayılmaya başlarlar. Çoğalan bakteriler de toksinler (zehirler) üreterek ağır hastalığa neden olabilirler.


Şarbon Belirtileri Nelerdir?


Fiziksel Belirtileri


Şarbonun semptomları enfeksiyonun türüne bağlıdır. Belirtileri 1 gün ile 2 aydan daha uzun sürede gözlenebilir.

Şarbonun nedeniyle oluşan yüz, boyun, kol ve ellerde görülen yaraların özellikleri:

  • Kaşıntıya neden olan küçük kabarcık ve kızarıklıklar;
  • Yaraların etrafında oluşan şişlikler;
  • Merkezinde siyah bir nokta görülen, ağrısız cilt yaraları.

Fizyolojik ve Diğer Belirtileri


  • Ateş ve titreme;
  • Göğüs sıkışması;
  • Nefes darlığı;
  • Bilinç bulanıklığı;
  • Baş dönmesi;
  • Öksürük;
  • Mide bulantısı, kusma (özellikle kanlı kusma) veya mide ağrıları;
  • Baş ağrısı;
  • Sırılsıklam terleme;
  • Aşırı yorgunluk;
  • Vücut ağrıları.
  • Boyun ve boyun bezlerinin şişmesi;
  • Boğaz ağrısı;
  • Ağrılı yutma;
  • Ses kısıklığı;
  • İshal veya kanlı ishal;
  • Yüzde kızarma ve kırmızı gözler;
  • Bayılma;
  • Midede şişkinlik.

Şarbon Nasıl Tedavi Edilir?


Tedavide erken müdahale önemlidir; erken tedavi edilmedikçe ölüm oranı yüksektir.

Antraks sporları vücuda girdiğinde, aktifleşebilirler. Aktifleştiklerinde şarbon bakterileri çoğalır, vücutta yayılır ve toksinler (zehirler) üretir. Vücuttaki şarbon toksinlerinin birikimi ağır hastalığa neden olur. Bu nedenle, vücutta şarbon toksinleri salındıktan sonra olası tedavi antitoksindir. Antitoksinler vücuttaki antraks toksinlerini hedef alırak, zararlı etkilerini engellerler. Ancak antitoksin tedavisi, diğer tedavi seçenekleriyle birlikte kullanılmalıdır.


Hastaların hastaneye yatırılarak antibiyotik ve antitoksin ilaçlar uygulanır. Düzenli ve sağlıklı soluması sağlanır.

2 Eylül 2018 Pazar

EBOLA

Ebola Virüs


Ebola Virüs Hastalığı' na (EVD) neden olan mikroorganizma cinsidir. Ebola virüsünün bilinen beş türünden dördü, insanda enfeksiyon nedenidir. Ölümcül olabilmektedir.

Ebola Virüsü Türleri


  1. Zaire ebolavirus (Ebola virüsü);
  2. Sudan ebolavirus (Sudan virüsü);
  3. Taï Forest ebolavirus (Taï Ormanı ebolavirusü, eskiden Fildişi Sahili ebolavirusü);
  4. Bundibugyo ebolavirus (Bundibugyo virüsü);
  5. Reston ebolavirus (İnsan olmayan primatlarda ve domuzlarda hastalığa neden olduğu bilinen, ancak insanlarda görülmeyen Reston virüsü).

Ebola Virüsü Nasıl Bulaşır?


Ebola virüsü, ilk kez 1976 yılında, şimdiki Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola Nehri yakınında bulunmmuştur. Virüs birçok Afrika ülkelerinde zaman zaman salgınlara yol açmaktadır. Bilim insanları, Ebola Virüsü'nün kaynağını bilmemekle birlikte, doğası gereği hayvan kaynaklı olduğuna inanırlar; özellikle yarasalar en olası kaynaktır. Virüsü taşıyan yarasalar onu insanlar, maymunlar ve goriller gibi primatlara aktarabilirler.

Ebola virüsü, EVD olan veya ölen bir kişinin enfekte vücut sıvılarına (veya bunlarla kirlenmiş olan nesnelere) dokunulduğunda ve virüs gözler, burun veya ağızdaki cilt yaraları veya mukoza zarlarından içeri girerek yayılır. Virüs ayrıca insanlara kan, vücut sıvıları ve enfekte yarasaların dokunduğu meyve ya da primatların dokuları ile doğrudan temas yoluyla yayılabilir. İnsanlar, cinsel temas yoluyla da enfekte olabilmektedirler.

Ebola mağdurları, yorgunluk, kas ağrıları, göz ve görme sorunları ve mide ağrısı gibi iyileştiklerinde zor yan etkiler yaşayabilirler. Hayatta kalanlar, topluluklarına yeniden girerken damgalanma yaşayabilirler.

Ebola Virüsü Hastalığı'nın (EVD) Belirtileri

Semptomlar, virüsle temastan 2 - 21 gün arasında görünebilir. İnfluenza (grip) veya sıtma da dahil olmak üzere, birçok yaygın hastalıkla aynı semptomlara sahip olabilir.

  • Ateş;
  • Şiddetli başağrısı;
  • Kas ağrısı;
  • Zayıflık;
  • Yorgunluk;
  • İshal;
  • Kusma;
  • Karın (mide) ağrısı;
  • Açıklanamayan hemoraji (kanama veya morarma).

Ebola Virüsü Hastalığı'nın (EVD) Tedavisi


EVD nadir, fakat ağır ve genellikle ölümcül bir hastalıktır. EVD'den iyileşme, iyi destekleyici bir klinik bakım ve hastanın bağışıklık yanıtının güçlü olmasına bağlıdır. Ebola virüsü enfeksiyonundan hayatta kalanların, kanlarındaki antikorları (immün sistem tarafından yıkıcı patojenleri imha etmek için oluşturduğu moleküller) iyileştikten sonraki 10 yıl süresince tespit edilmiştir.

27 Temmuz 2018 Cuma

Hipertiroid Nedir?

Hipertiroidi (Tirotoksikoz)


Tiroi hormonlarının (T4, T3) aşırı  salgılanmasıdır. Guatr'a nedendir.

Hipertiroidin Nedenleri


Tiroid bezi bozuklukları, genelde bağışıklık sistemi hastalıklarıyla ilgilidir. Tiroid dokusundaki bağışıklık sistemi reaksiyonları, hipertiroidi ya da hipotiroidi oluşturabilir. Kalıtsaldır ve kadınlarda daha yaygındır.

Özellikle graves hastalığı hipertiroidiye neden olur; diğer bir nedeni ise, tiroid tümörleridir.

Graves Hastalığı


Graves hastalığı, bir bağışıklık sistemi hastalığıdır ve tiroid bezinin aşırı uyarılarak, yaygın büyümesidir. Graves hastalığında, hormon üretiminin kontrolünü gerçekleştiren geri bildirim mekanizmasının çalışmaması sonucu, T4 ve T3 hormonları da kontrolsüzce fazla salgılanır. Tiroid hormonlarının aşırı salgılanması da hipertiroidiye neden olmaktadır.

Hipertiroidinin Etkileri



1) Dışa fırlamış gözler (Ekzoftalmi);

2) Hızl kalt atışı;

3) Hızlı nabız;

4) Barsak haetitlerinin hızlı çalışması;

5) Yorgunluk;

6) Kilo kaybı;

7) Sıcaklık hissi;

8) Aşırı duyarlılık ve sinirlilik.

Hipertiroid Tedavisi


Tiroid bezinin bozuk kısmının cerrahi opersyonla çıkarılması, tiroid dokusunun bir kısmına radyoaktif iyot verilmesi veya tiroid hormonu üretimini engelleyen ilaçlarla tedavi edilebilmektedir.

23 Temmuz 2018 Pazartesi

Hormonlar

Hormonlar ve Görevleri


Hormonlar, organizmanın iç dengesini koruyabilmesi için, iç salgı bezlerince üretilen, protein yapısındaki salgılardır. Başlıca hormonlara kısaca değinelim.

1) İnsülin


İnsülin karbonhidrat, aminoasit ve yağ metabolizmasının regülasyonuyla kandaki glukoz düzeyini düşürür. Pankreas adacıklarında üretilir. Karaciğer, kas ve yağ dokusunu etkiler.

2) Glukagon


Gerektiğinde, karaciğerde glikojen yıkımını gerçekleştirerek kandaki glukoz düzeyini yükseltir. Pankreas adacıklarında üretilir.

3) Timosinler


Bağışıklık sisteminin çalışmasında işlevseldir. Timüs bezinden salgılanır ve lenfositleri etkiler.

4) Melatonin


Günlük biyoritmi ve cinsel hormonların gelişim hızını düzenler. Pineal bezden salgılanır. Dolaylı olarak eşey organlarını etkiler.

5) Gastrin ve Sekretin


Sindirim ve emilim için gerekli mide, pankreas, safra kesesi ve karaciğer aktivitelerini düzenlerler. Mide ve barsakta salgılanır ve mide, pankreas ve safra kesesini uyarırlar.

6) Prolaktin (PRL)


Süt sentezi ve salgılanmasında işlevseldir. Adenohipofizden salgılanır. Süt bezlerini uyarır.

7) Büyüme Hormonu (GH) veya Somatotropin (STH)


Hücre bölünmesiyle büyümeyi sağlar. Adenohipofizden salgılanarak, vücut hücrelerini etkiler.

8) Oksitosin (OXY)


Uterus kaslarının kasılmasını ve süt bezlerinden sütün dışarı boşaltılmasıı sağlar. Nörohipofizden salgılanır.

9) Antidiüretik Hormon (ADH)


Suyun böbreklerden geri emilimini sağlayarak, su kaybını önler.

10) Tiroksin (T3) ve Triiodotironin (T4)


Metabolizmayı düzenler. Büyüme ve gelişimde etkilidir. Tiroid bezinden sallgılanarak, birçok hücreyi etkiler.

11) Kalsitonin


Kandan kemiklere kalsiyum geçişini sağlayarak, kandaki kalsiyum düzeyini düşürür. Tiroid bezinden salgılanır.

12) Östrojen


Yumurta oluşumunu ve dişilik eşeysel karakterlerin sürekliliğini sağlar. Yumurtalıklardan (Ovaryumlar) salgılanır.

13) Progesteron


Uterusu gebeliğe hazırlar ve süt bezlerinin gelişimini sürdürür. Yumurtalıklardan (Ovaryumlar) salgılanır.

14) Testosteron


Sperm oluşumunu ve erkeklik eşeysel karakterlerin sürekliliğini sağlar. Testislerden salgılanır.

Guatr ve Tiroid Nodülleri

Guatr hastalığına neden olan bez tiroid bezidir. Tiroid bezinin genişlemesiyle boyunda şişlik oluşur.

Tiroid nodülleri basit bir yumru şeklinde kitle oluşturur. Kitle baskın bir nodül içeren küçük veya büyük nodüllerden oluşabilir ki, sorun nodülün iyi veya kötü huyluluk özelliğidir.

Guatr Nedenleri


Guatr'ın yani, Tiroid Bezi Genişlemesi'nin nedenleri tiroid hormon verimsizliği (hipotiroidi ve hipertiroidi), tiroid bezi iltihabı ve tiroiddeki tümörlerdir.

Tiroid hormonu üretimi yetersizliğinde, tiroid bezi iyot eksikliğine karşı büyüyerek hormon üretmeye çalışır. Yani, tiroid hormonlarının temel yapı taşı iyot olduğu için, iyot eksikliğinde tiroid bezi büyür.

Bir çok guatr hastalığı, tiroid düzeyi kontrol edilerek tedavi gerektirmeden düzeltilebilir. Bazı koşullarda iyot eksikliğinin tamamlanması yeterlidir. Soluk almaya ve yutkunmaya neden olan büyük guatrlar; hava yollarını, yemek borusu veya kan damarlarını daraltan multinodüler guatrlar ise, tedavi gerektiren türlerdir.

İyot İçeren Besinler


Tiroid hormonu üretimi için gerekli iyot içeren besinler deniz ürünleri, süt ve ürünleri ve iyotlu tuzlardır. İyot kana emilerek, tiroid hücrelerindeki sodyum iyodür belirteci olarak adlandırılan özel bir pompa tarafından tutulur. Tiroid bezi ayrıca, enzimler olarak adlandırılan birkaç özel biyokimyasal 'tutturma makinesi' de içerir, bu da daha sonra tiroid hücreleri tarafından üretilen tiroglobülin adı verilen çok büyük bir proteinin belirli kısımlarına iyot eklenmesi için gerekli adımları gerçekleştirir. İyot ekli tiroglobulinin bir kısmı, foliküllerin merkezinde kolloid adı verilen bir yapışkan macun formunda bez içinde depolanır.

Tiroit hormonlarının düzenli bir miktarı, sürekli olarak tiroglobulin ile kesilir ve vücut boyunca dokulara gönderilmek üzere kan içine salınır. Neredeyse her hücrenin çekirdeğinde, tiroid hormonları, belirli genleri düzenleyen DNA segmentlerine bağlanan T3 reseptörleri olarak adlandırılan moleküllere bağlanır. Bu genetik planlardan kaç tane protein yapıldığının kesin kontrolü normal veya ötiroid tiroid durumunu korur. Bu genlerin anormal derecede yüksek tiroit hormon seviyeleri ile aşırı aktivasyonu hipertiroidiye neden olur; yetersiz tiroid hormon üretimine bağlı yetersiz gen aktivasyonu hipotiroidiye neden olur.

Sağlıklı tiroid bezi, hormonlarının doğru miktarını, beynin bir uzantısı olan hipofiz bezinin kontrolü altında üretir. Hipofiz bezi hücreleri, tiroid bezine kanda dolaşan tiroid uyarıcı hormon (TSH) sentezler; TSH tiroid hücreleri üzerinde kendi reseptörlerine bağlanır ve bunların büyümesini ve daha fazla tiroid hormonu üretmesini sağlar. Bu sistem, tiroid hormonlarının TSH salgılayan hipofiz hücreleri üzerindeki negatif geri bildirimleriyle ve onları kontrol eden beynin bir kısmıyla dengede tutulur.

20 Temmuz 2018 Cuma

Tiroid Bezi

Tiroid Bezi Nedir?


Tiroid bezi, soluk borusunun (trakea) önünde ve gırtlağın (larinks) hemen altında, lobları ince bir doku bandıyla birleşmiş, iki loblu endokrin bir bezdir. Temel histolojik birimleri foliküllerdir. Foliküllerin etrafı zengin kan donanımıyla çevrilidir. Folküller, folikül hücrelerinin oluşturduğu tek sıra epitel doku ile çevrilidir; içi folikül sıvı (kolloid) ile doludur; küre şeklindedir ve tiroid hormonlarını depolar.


Tiroid Bezinin Görevleri


Vücut ısısı, enerji kullanımı ve büyüme hızında fonksiyonel tiroid bezi, vücuttaki bütün olayları ve organların çalışmasını kontrol ederek metobolizmayı düzenler. Tiroid bezinin  özel fonksiyonu iyot biriktirerek, bu iyodu tirozin ile birleştirip tiroid hormonunu oluşturmasıdır.


Tiroid Bezi Hormonları


Tiroid bezi tiroksin (T4), Triiodotironin (T3) ve Kalsitonin (CT) hormonlarını salgılar. T3 ve T4 hormonları vücuttaki çoğu hücreyi etkileyerek, metabolizmayı düzenler; büyüme ve gelişmede etkilidir.  CT ise, kalsiyumun kemik hücrelerine geçişini sağlayarak kandaki düzeyini düşürür.


Tiroid Bozukluğu


Hipotiroidi ve hipertiroidi olarak iki anomalik tip oluşur. Her iki anomalitk tipinde de tiroid büyür. Tiroid büyümesine ise, guatr denir.


Tiroid Bozukluğu Belirtileri


Hem hipotiroidi,hem de hipertiroidinin en önemli belirtisi tiroid büyümesi yani, guatrdır.


Hipotiroidi Hastalığının Belirtileri


Tiroid bezinin yetersiz hormon üretimi, eksik iyot alımı, hipotalamustan Tiroit Salgılatıcı Hormon (TRH) ve hipofiz bezinden Tiroit Uyarıcı Hormon (TSH) salgısının yetersizliğine hipotiroid bozukluğuna neden olur. Hipotiroidi bozukluğuyla da kilo alma eğilimi; aşırı yorgunluk hissi; dikkat kaybı; aşırı yavaş refleksler; bazzal metabolik hızda yavaşlama ve soğuğa dayanıksızlık; anormal yavaş ve zayıf nabız; el, yüz ve ayak dokularında sıvı birikimiyle şişkinlik (miksödem); saçlarda ve deride kuruluk oluşur.


Hipertiroidi Hastalığının Belirtileri


Nedeni fazla tiroid hormonunun salgılanmasıdır. Hipertiroit hastalığında kilo kaybı; dışa vurmuş gözler (ekzoftalmi); hızlı nabız; hızlı kalp atımı; barsağın hızlı çalışması; yorgunluk; sıcaklama hissi; aşırı duyarlılık ve sinirlilik oluşur.


Hipotiroid Nedir?

Hipotiroid Nedir?

Hipotiroidi


Tiroid bezi vücut ısısını, enerji kullanımını ve büyüme hızını kontrol ederek, vücuttaki bütün olayları ve organların çalışmasını etkiler. Bu nedenle tiroid hormonlarının yeterli ve düzenli salgılanması gerekir. İlgili konumuz hipertiroidi ise, tiroid hormanlarının yetersiz salgılanmasıdır. Hipertiroidide olduğu gibi, hipotiroidide  de tiroid büyür (Guatr).


Hipotiroid Hastalığının Nedenleri


1) Tiroid bezinin yetersiz hormon üretmesi;

2) Hipotalamustan Tiroid Salgılatıcı Hormon (TRH), hipofizden Tiroid Uyarıcı Hormon (TSH)'un yetersiz salgılanması;

3) Vücuda yetersiz iyot (I) alımı.


Hipotiroid Belirtileri



Hipotiroidi İnsanı Nasıl Etkiler?


1) Kilo almaya eğilim;

2) Aşırı yorgunluk hissi, reflekslerde yavaşlama ve dikkat eksikliği;

3) Soğuğa dayanıksızlık;

4) Nabızda anormal zayıflık ve yavaşlık;

5) Özellikle el, yüz ve ayaklarda doku sıvısı birikimi, şişkinlik (Miksödem);

6) Bazal metabolik hızda yavaşlama;

7) Deride kuruluk ve kuru saçlar.

Hipotiroidi çocuklarda da görülen bir hastalıktır ve boy kısalığına nedendir.


Kretinizm


Doğuştan hipotiroidi hastalığıdır; yani, doğuştan tiroid hormonu yeterli salgılanmaz. Genellikle cücelik ve zihinsel yetersizliğe nedendir. Doğumla birlikte hormon tedavisi olumsuz etkileri engeller.


Hipotiroidinin Tedavisi


Hipotiroid ilaçları (hormon ilaçları) ve iyot tedavisi ile iyileşme sağlanabilir.