28 Nisan 2017 Cuma

Endokrin Sistemi Fizyolojisi


Hormonal Düzenleme (Endokrin Sistemi)


Canlı vücudunun iç ve dış uyarılara tepki göstererek hüclelerin eşgüdümünün kurulması, fonksiyonlarının düzenlenmesi endokrin sistemin temel görevidir. Hormon özel bir bezde üretilen, düzenleyici, biyokimyasal bir maddedir. Salgılandığı yerden kanla taşınır ve hedef hücreye kan ile taşınır. Belirli bir hormona tepki gösteren hücreye “targget hücre” denir. Her hormon için target hücre özeldir; yani, her hücre her hormona tepki vermez. Örneğin, onikiparmak bağırsağı tarafından salgılanan sekretin kan yoluyla pankreasa taşınır ve pank­reasın kimyasal sindirimde doğrudan etkili olan pankreas öz suyunu onikiparmak bağırsağına salgılanmasını sağlar. Bu nedenle sekretin hormo­nuna yerel etkili hormon denir. Bazı hormanların ise hedef hücreleri geneldir. Genel hormonlar kana salındığında, vücudumuzdaki organlara belirli oran­larda etkilidir. Örneğin, adrenalin ve nöradrenalin, kan yoluyla vücudun tüm bölümlerine taşınarak, özellikle kan damarlarını daraltarak kan basıncını yükseltir. Hipofiz bezinden salgılanan büyüme hormonu (GH), vücut bölümlerinin büyük kısmında, büyüme ve gelişime neden olur. Tiroid bezinden salgılanan tiroksin hormo­nu hemen hemen vücudun hücre doku ve organlarını etkiler.

Önemli Endokrin Bezler, Hormonları ve Metabolik Etkileri


Hipofiz Bezi: Hipofiz bezi, kafatasının tabanındaki sfenoid kemiğinin "Türk Eyeri (Sella Turkika) bölgesinde konumlanmıştır. İki temel bölgeden oluşur. Adenohipofiz (Ön hipofiz) bölgesi üç bölümden, nörohipofiz bölgesi iki bölümden oluşur. Hipofızin canlı vücuduna etkisi doğrudan kendi salgıla­dığı hormonlarla olabileceği gibi vücut içindeki diğer bir endokrin bezi uyararak hormon salgılatmasıyla da gerçekleştirebilir. Nörohipofiz sinir dokudan oluşan sap kısmı ile beyne bağlıdır. Ön hipofiz ise, epitelial karaktedir ve nörohipofizin serbest ucunu sarar.

Tiroit Bezi: Trakenin önünde ve larinksin hemen altındakiince bir doku bandıyla birleşmiş iki loplu, kelebek şeklinde bir bezdir. İyot biriktirerek ve iyodu tirozin ile birleştirerek tiroid hormonu oluşturmasıyla fonksiyoneldir.

Paratiroid Bezler: Çoğunlukla tiroid bezi dokusuna gömülüdür. 1-2 mm çapında 1-2 çiftten oluşur. İki tip hücre içerir; esas hücreler (PTH salgılayan hücreler) ve oksifil hücreler. Salgıladığı parathormon (PTH) ile hücrelerarası sıvıdaki kalsiyum ve fosfor konsantrasyonunu düzenler.

Gonadlar: Kadınlarda ovaryumlar (yumurtalıklar), erkeklerde testislerdir. Ovaryumlar yumurtaları, testisler spermleri üretir.

Adrenal Bezler: Böbreklerin üstünde, bir bağ doku kapsülü ile çevrili ve kısmenyağ kütlesi içine gömülüdür. İki bölgeden oluşur; korteks ve medulla. Salgıladığı hormonlar kimyasal dengeyi ve metabolizmayı düzenlerken, bazı bezleri de etkiler.

Pineal Bez (Epifiz): Beyin tabanında bulunur. Melatonin hormonunu salgılar.

Endokrin Pankreas: Midenin alt kısmında, lobüler yapılı, karışık bir bezdir. Salgıladığı hormonlarla emilen besinlerin vücutta dağılımlarını ve kullanımlarını kontrol eder. Salgıladığı hormonlar glukagon, insülin, somatostatin ve pankreatik polipeptid'dir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder