29 Kasım 2018 Perşembe

E Vitamini (Tokoferoller)

1922 yılında, Evans ve Bishop bitkisel yağlardan, özellikle buğday embriyo yağında keşfetmiş; farelerin soyunu sürdürmek için gerekli bir faktör olduğunu tepit etmişlerdir. Sonraki süreçlerde aynı özelliklerde farklı maddeler de bulunmuştur.
Evans ve çalışma arkadaşları 1935 yılında da buğday yağından alfa-tokoferol elde etmişlerdir. Sonraki süreçlerde elde edilen tokoferoller beta-tokoferol, gama-tokoferol, epsilon-tokoferol, zeta-tokoferol ve eta tokoferol'dür. Yağda çözünür vitaminlerdir. Deriden emilebilir. Oksijensiz koşullarda ısı ve aside karşı dayanıklı; oksijene ve alkali maddelerle etkileşiminde dayanıksızdır. Oksidasyon, biyolojik aktivitelerini bozar. Açılmış yağlarda vitamin-E bozulur. Özellikle, kızartmayla, vitamin-E %50-90 oranında bozulur.
Tokoferoller içinde en aktif biyolojik tokoferol alfa-tokoferol'dür.
Vitamin-E Kaynakları
Buğday, pirinç, mısır, darı, çavdar, marul, soya, yerfıstığı, kabak çekirdeği, badem, susam, ceviz, zeytin yağı, ayçiçek yağı, mısırözü yağı, pamuk yağı ve yeşil sebzelerde bol miktarda bulunur.
Besinlerin 100 gramlarında tereyağı 2-3 IU, sıvı yağlar 75 IU, tavuk 2-3 IU, yumurta 15 IU, kırmızı et 2-3 IU, fasülye 15 IU, tahıl 70-80 IU, sebzeler ve meyveler 150 IU vitamin-E içerir.

Vitamin-E Metabolizması

Tokoferoller
  • Safra tuzlarıyla ince bağırsaktan emilir; şilomikron ile taşınır.
  • Plazmada VLDL ile taşınır; yağ dokusunda depolanır. En önemli plazma membranında depolanır. Mitokondri, endoplazmik retikulum ve plazma membran fosfolipidlerinin alfa-tokoferol'e afinittesi fazladır.
  • Çok az miktarda idrarla tokoferonik asid ve glukuronik konjugantları olarak atılır.

Vitamin-E'nin Plazma Konsantrasyonunu Değiştiren Etkenler


  • Diyetteki alfa-tokoferol miktarı;
  • Diyetteki prooksidan ve antioksidan miktarı;
  • Diyetteki selenyum (Se) yeterliliği;
  • Diyetteki kükürtlü aminoasitlerin miktarıdır.

Beta-tokoferol, gama-tokoferol, epsilon-tokoferol, zeta-tokoferol ve eta tokoferol gıdaların ısıtılması, pişirilmesi, dondurulması sürecinde bozulurken; alfa-tokoferol ısıya ve asitlere dayanıklıdır.
Tahılların öğütülmesi, unun renginin beyazlatılması, yağda kızartma ve fırında sıcak etkileşimiyle vitamin-E'nin çoğu bozulur.
Vitamin-E bağırsaklardan önce lenf sistemine, devamında da kan dolaşımıyla karaciğere taşınır. Çoğu yağ dokuda ve karaciğerde depolanır; az miktarda da kalp, kas dokusu, testis, rahim, böbreküstü bezi, beyin ve kanda depolanır. Kullanılmayan miktarı ise, genellikle dışkıyla atılır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder