19 Kasım 2018 Pazartesi

Gastrointestinal Hormonlar


Bağırsak lümeni içindeki besinlerin vücuttaki tam sindirimi fizyolojik olayların koordinasyonuyla gerçekleşir. Sindirimi besinin kendisi başlatır ve sindirim kanalının ilgili bölümlerinde lokal sınınrlarda sürdürülür. Sindirim olayının koordinasyonu bağırsak lümeni içindeki besinin fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre, nöral ve hormonal yanıtlar aracılığıyla gerçekleştirilir.
Sindirim fonksiyonunun kontrolündeki en önemli hormonlar, gastrointestinal (GI) kanal içinde, yani, mide ve bağırsak epitelindeki dağınık konumlanan endokrin hücrelerden sentezlenir.
Mide ve bağırsak epitelinde konumlanan endokrin hücreler ve bu endokrin hüccrelerin salgıladıkları hormonların oluşturduğu sistem “Enterik Endokrin Sistem” kapsamında incelenir.
Gastrointestinal Hormonlar
1970'li yılların başından bugüne yaklaşık 30 peptid gastrointestinal mukozadan izole edilmiştir. Bu peptid moleküllerin birçoğunu hem gastrointestinal kanalın endokrin hücreleri içerir; hem de merkezi sinir sistemiyle enterik nöronlar içerir. Peptit moleküllerin hem endokrin hücreler, hem de enterik nöronlarda içerilmesiyle, beyin-sindirim kanalı ekseni kavramı üretilmiştir.
Gastrointestinal endokrin hücreler, sindirim kanalında, yani, mide ve bağırsak epitel tabakasında yaygın düzeyde dağılmışlardır. Genellikle, gastrointestinal endokrin hücrelerde bağırsak lümenine uzanan mikrovilluslar oluşmuştur. Bu endokrin hücrelerden uzanan mikrovilluslar, lüminal içeriklerle etkileşirler. Bu mikrovilluslar ve lüminal içerik ilişkisindeki etkileşim, dilin tad tomurcuklarının besinlerle etkileşimine benzetilebilir. Bu kemoreseptif (kimyasal algılayıcı) yetenek, endokrin hücre mikrovilluslarının özel besinlerdeki kullanılabilen özel kimyasal bilgiyi, hormonal işaret olarak isimlendirilen bir kimyasal koda dönüşümlerini gerçekleştirir.
Gastrointestinal endokrin hücreler, vücut dışı çevrenin karışıklıkları tarafından doğrudan etkilenen, omurgalı hayvanlardaki tek endokrin yapıdır.

Sindirim Kanalı Peptidlerinin Etki Şekilleri

Gastrointestinal endorin hücrelerin salgıladığı hormonlar salgılama, emilim, hareketlilik ve kan akımını etkileyerek sindirimi düzenlerler. Bu gastrointestinal hormonlar, etki bölgelerine kanla (endokrin haberleşme), doku sıvısıyla (parakrin haberleşme) ve nöron aksonları aracılığıyla (sinaptik haberleşme) ulaşır.

İnce Bağırsak Duvarlarının Endokrin Hücreleri

Endokrin hücreler ya da sinir hücrelerinden hormonun lokal sekresyonu, mukoza hücrelerinden sekresyon ve emilimi, kas hücrelerinin hareketliliğini ve kan damarlarından kan akışını etkiler.

Parakrin Haberleşme

Lokal etkilidir. Bitişik hücreleri uyaran habercilerin, doku sıvısına salgılanmasıyla gerçekleştirilen haberleşme türüdür.

Nörokrin Haberleşme

Sinir hücrelerinin salgısıyla gerçekleştirilen haberleşme türüdür. Mukoza hücrelerini, diğer endokrin hücreleri, ince bağırsak ve kan damarlarının düz kas hücrelerini etkileyerek fonksiyoneldir.

Endokrin Haberleşme

Endokrin hücrelerden, kan dolaşımına salgılanan haberciyle gerçekleştirilmesidir.
Gastrointestinal kanaldan salgılanan bir maddenin endokrin fonksiyonu kazanabilmesi için, yemek sonrası kan düzeyi artmalı ve bu yemek sonrası kan düzeyi artan madde, target (hedef) organda fizyolojik tepki oluşturmalıdır.
Gastrointestinal kanalda, endokrin fonksiyon özellikleri gösteren peptidler gastrin, sekretin, kolesistokinin, somatostatin, gastrik inhibitör polipeptid, motilin ve pankreatit polipeptid molekülüdür. Diğer bir çok gastrointestinal kanal peptidi ise, nörokrin ya da parakrin ajanlar işlevindedir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder