19 Kasım 2018 Pazartesi

Gastrointestinal Hormonların Fizyolojik Etkileri


Gastrin

Gastrin antal-G hücrelerinde sentezlenir. Mide ve duodenum mukozasına yerleşir. Mide asidi sekresyonu için uyarıcı, temel regülatördür. Ayrıca, gastrik mukoza hücreleri için önemli bir tropik ve büyümeyi uyarıcı etkinliktedir. Gastrik pitlerde yerleşen G-hücrelerinde sentezlenir. Reseptörleri parietal hücreler üzerinddedir.
Gastrin salgılanmasının temel uyaranları midedeki bazı besin öğeleridir; özellikle bazı aminoasidler ve kalsiyumdur. Kahve, şarap ve bira da etkili uyaranlardır. Salgılanma, pH çok düştüğünde inhibe olur.
Gastrinin memelilerdeki bir diğer temel biyolojik etkisi, midedeki besinin karıştırılıp parçalanması için, midenin güçlü düz kaslarının kontraksiyonunu uyarmaktır. Aminoasitler ve parçalanmış proteinler, memelilerde gastrik antral mukozadan gastrin salgılanması için en etkili uyarandır. Aminoasit molekülleri içerisinde ise, gastrin salgılanmasının en etkili uyaranları triptofan ve fenilalanindir.

Kolesistokinin (CCK)

Gastrointestinal Hormonları
Kolesistokinin bağırsak I hücrelerinde sentezlenir. Duodenum ve jejunum mukozasına yerleşir. İnce bağırsaklar sindirimde anahtar fonksiyonel özellik taşır. Kolesistokinin duodenum hücrelerinden salgılanır; pankreastan sindirim enzimlerinin ve safra kesesinden safranın ince bağırsağa boşaltılmasını uyarır; yani, pankreas (ekzokrin) ve safra kesesi regülatörüdür.
Kolesistokinin reseptörleri pankreatik asinar hücrelerde bulunur ve kolesistokinin salgılanması için en etkili uyaran duadenum lümeninde kısmen sindirilmiş yağların ve proteinlerin varlığıdır.

Sekretin

Sekretin ince bağırsak S hücrelerinde sentezlenir. Duodenum ve jejunum mukozasına yerleşir. Mideden periyodik gelen asit kitle, ince bağırsak duvar dokusunu yakar. Sekretin, ince bağırsağa gelen mide asidinin uyarısıyla salgılanır. İnce bağırsaktan sentezlenen sekretin hormonu pankreas ve safra kanallarını uyararak, pankreas ve safra kanallarından (safra kesesinden) mide asidini nötralleştiren bikarbonat salgılanmasını aktifleştirir. Yani, sekretinin temel targeti pankreastır. Mide asidi bikarbonatla nötralleşirken, intestinal pH'ın nötrale yükselmesi sekretin salgılanmasını durdurur.

Grelin

Midenin fundus epitel hücrelerinden salgılanan bir peptiddir ve mide-fundus mukozasına yerleşir. Gastrointestinal kanal peptidleri, sindirim kanalında geniş bir dağılım gösteren özel endokrin hücrelerde yerleşmişlerdir. Somatotroplar üzerindeki reseptörlere bağlanarak growth hormon (GH, somatotropin: STH) sekresyonunu uyarır. GH sekresyonunu uyardığı için, büyüme anlamında “gre” sözcüğünden türetilerek grelin denmiştir.
Grelin reseptörleri GH salgılayan hücreler üzerindedir. GH salgılayan hücrelerle beraber hipotalamus, kalp ve yağ doku hücrelerinde de grelin reseptörleri vardır.
Grelinin temel fizyolojik aktivitesi, GH sekresyonunun uyarılması ve enerji dengesinin regülasyonudur.

Motilin

Motilin ince bağırsak M hücrelerinde sentezlenir. İnce bağırsak mukozasına yerleşir. İntestinal hareketliliğin aktivatörüdür. Açlık fazı sürecinde 100 dakika aralıklarla kana salgılanır. Motilinin açlık fazında aralıklı salgılanması Hazırlık Kasılmaları'nı başlatır. Hazırlık kasılmalarıyla da sindirilemeyen besinlerin mide ve bağırsaklardan temizlenmesi gerçekleştirilir. Motilin sekresyonunu duodenumdaki bir alkali pH'nin uyardığı görüşü ileri sürülmektedir.

Gastrik İnhibitör Polipeptid (GIT)

Gastrik inhibitör polipeptid barsak GIP hücrelerinde sentezlenir. Endokrin, insülin salgılanmasının regületörü ve asit salgılanmasında negatif etkilidir. Gastrin ve gastrik asid salgılanmasını inhibe eder. İnce bağırsak mukozasına, yani, jejunum, duadenum ve iliumdaki mukoza hücrelerine yerleşir. Özellikle en yoğun jejunumdadır. GIT en çok mukoza hücrelerinin villuslarında ve bezlerin üst kısımlarındaki hücrelerde bulunur.
Gastrik inhibitör Polipeptid yükselen kan glukoz düzeyine bağlı insülin salgılanmasını artırır ve glukoza bağımlı insülin salgılatıcı polipeptid de denir.

Vazoaktif İntestinal Polipeptid (VIP)

Vazoaktif intestinal polipeptid (VIP) ince bağırsak mukozasına yerleşir. Vazoaktif intestinal poipeptidin en geniş dağıldığı organlar sindirim kanalı, merkezi sinir sistemi ve ürogenital kanalın nöronlarıdır. Nörokrin haberciliğiyle de fonksiyonel bir polipeptiddir. Mukoza hücreleri, düz kaslar ve kan damarlarına uzanan sinirlerdeki varlığıyla VIP lokal sekresyonu, hareketliliğin, sıvı salgılanmasının inhibitörüdür ve kan akışını etkiler.
Vazoaktif intestinal polipeptidin en önemli fizyolojik etkisi alt özofagus sfinkterinin, gastrik fundusun ve anal sifinkterin gevşetilmesidir. Sindirim kanalı kan akışını artırır. Penil ereksiyondan ve penil ereksiyona bağlı kopulasyon organından seminal sıvı boşaltılmasıyla fonksiyoneldir.

Enkefalinler

Merkezi sinir sisteminin alfa ve beta endorfinleriyle yakın ilişkili nöropeptidlerdir. Endorfin ve enkefalinlerin beyin ve sindirim kanalında reseptörleri vardır. Mide, duodenum ve safra kesesi mukozasına yerleşir. Nöral intestinal hareketliliğin aktivatörüdür.
Enkefalinler dışardan verildiğinde morfin etkilidir. Merkezi sinir sisteminde ağrı giderici, sakinleştirici, solunum baskılayıcı ve kas sertleştiricidir.
Enkefalinlerin sindirim kanalındaki temel etkisi bağırsak hareketlerini inhibe ederek, kabızlaştırır.

Nörotensin

İlk hipotalamustan izole edilmiştir. İnce bağırsak M-hücrelerinden sentezlenir. İlium mukozasına yerleşir. Nöral, asit salgılanmasına negatif etkilidir. Nörolojik orjini ve vazodilasyon etkisine göre isimlendirilmiştir. Hipotansiyon, vazodilasyon ve çeşitli düz kas gruplarının kontraksiyonuyla fonksiyoneldir. Gastrik asit sekresyonu ve gastrointestinal kanalın peristaltik aktivitesini azaltır.

Somatostatin

İlk hipotalamustan izole edilmiştir. Mide mukozasının içindeki endokrin hücrelerde ve pankreasın pankreatik adacıklarının D hücrelerinde sentezlenir. Mide, duodenum ve pankreas mukozasına yerleşir. Sindirim kanal mukozasındaki sinir hücrelerinde bulunur.
Somatostatin, sindirim kanalının en etkili inhibitör peptididir. Gastrointestinal kanalda hem endokrin hücrelerde, hem de sinir hücrelerinde bulunur. Parakrin/nörol asit salgılanmasının, gastrin salgılanmasının ve hareketliliğin regületörüdür. İnsülin ve glukagon salgılanmasını inhibe eder. Parakrin aracılığıyla safra kesesi ve gastrik boşalmayı önler; sindirim kanalından glukoz alımını ve gastrik asit salgılanmasını azaltır.

Glukagon

Glukagon pankreas ve bağırsak L hücrelerinde sentezlenir. Pankreas ve ince bağırsak mukozasına yerleşir. Endokrin, insülin salgılanmasının regületörü, parakrin/nörokrin, bağırsak hareketliliğinin inhibitörüdür.

Pankreatik Polipeptid

Pankreatik polipeptid pankreas ve barsak PP hücrelerinde üretilir. Pankreas ve ince bağırsak mukozasına yerleşir. Endokrin, pankreatik enzim ve bikarbonat sekresyonunun inhibitörü, nöral, barsak hareketliliğinin inhibitörüdür.

P-maddesi

P-maddesi bütün GIT mukozasına yerleşir. Nöral, barsak düz kaslarını aktifleştiricidir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder