21 Kasım 2018 Çarşamba

İnsülin Hormonu Sekresyonunun Kontrolü


İnsülin hormonu sekresyonunun (salgılanmasının) kontrolünde fonksiyonel faktörler, insülin sekresyonunu direkt uyaranlar, B-hücresinin glukoza yanıtını artırıcılar ve doğrudan salgılamayı inhibe eden inhibitörlerdir.
Langerhans adacıkları, zengin bir sempatik ve parasempatik sinirlerle donanmıştır.
Dolaşımdaki epinefrin ve sempatik nörotransmitter norepinefrin, alfa-adrenerjik resptörlerle etkileşerek insülin sekresyonunu inhibe eder. İnsülin sekresyonunun inhibisyonu özellikle ekzersiz sırasında insülin sekresyonunun inhibisyonundan sorumlu mekanizmanın bir kısmıdır.
B-hücreleri aynı zamanda beta-adrenerjik reseptör populasyonuna da sahiptir. Ba adrenerjik reseptör epinefrin ile aktifleştiğinde insülin sekresyonu uyarılır. Asetilkolin (parasempatik nörotransmitter) insülin sekresyonunu uyarır.

İnsanda İnsülin Sekresyonunun Regülasyonundaki Faktörler

İnsülin Sekresyonunun Uyarıcıları

İnsülin Hormonu
İnsülin glukoz, lösin, vagus ve sülfonilüreler uyarıcılarıyla salgılanır.

Glukoza Bağlı İnsülin Sekresyonunun Artırıcıları

  • Glukoza bağlı insülin salgılanması GIP, CCK, sekretin ve gastrin enterik hormonlarıyla
  • Beta-adrenerjik nöral artırıcılarla uyarılma
  • Arginin aminoasitleriyle

İnsülin Sekresyonunun İnhibitörleri

  • Nöral katekolaminlerin alfa-adrenerjik etkisiyle insülin sekresyonunun inhibisyonu
  • Hümoral somatostatin etkisiyle insülin sekresyonunun inhibisyonu
  • Diazoksid, fenitoin, vinblastin ve kolşisin ilaçlarının etkisiyle insülinsekresyonunun inhibisyonu.

İnsülin Hormonunun Fizyolojik Etkisi

İnsülin ara metabolizmanın kontrolünde anahtar işlevdedir. Özellikle, karbonhidrat metabolizması ve lipid metabolizmasında belirleyici etkinliktedir. Protein metabolizması ve mineral metabolizmasında da önemlidir etkinliktedir.

Karbonhidratlara İnsülin Hormonunun Etkileri

İnsülin, hücrelere glukoz aktarılmasında fonksiyoneldir. İnsülin, hücrelerdeki glukoz taşıyıcı proteinlerin artışını uyararır. Glukoz taşıyıcı proteinlerle vücuttaki pekçok hücreye glukoz transportunu hareketlendirir.
Beyin hücreleri ve kas hücrelerinin insülin bağımlılığı diğer dokulardan daha azdır.
İnsülin iskelet kası ve karaciğerde glukozdan glikojen üretimini uyarır. Bu, glukozdan iskelet kası ve karaciğerde glikojen üretimine glikogenez denir.
İnsülin glikogenez olayına uyarırken, tersine glikojen yıkımını da inhibe eder. Glikoz yıkımı inhibisyonuna glikogenoliz denir. Glikogenoliz karaciğerden glukoz atılımını azaltırak, glukozun glikojen formunda depolanmasını uyarır.
İnsülin karaciğerde aminoasitlerin glukoza dönüşümünü glukoneogenezi inhibe eder.

Yağlarda İnsülinin Etkileri

İnsülin glukozun yağa dönüştürülerek, yağ dokuda depolanmasını hızlandırır; yağ asitlerinin, kandan yağ dokuya transferini uyarır; yağ dokudan yağların yağ asitlerine yıkımını yani, lipolizi inhibe eder.
Proteinlere İnsülinin Etkileri
İnsülin protein aminoasit moleküllerine yıkımını inhibe ederken, aminoasit moleküllerinin kandan kas ve diğer dokulara transferini ve girişini hızlandırır. Aminoasitlerin dokulara girişiyle, kan aminoasit düzeyini düşürür ve hücrelerdeki protein sentezini hızlandırır.
İnsülin salgısı, diyet sonrası sindirim ve emilim sürecinde artırılarak, kan glukoz, aminoasit ve yağ asidi düzeylerini düşüren yolları uyarır.
İnsülin salgılanması, kan şeker konsantrasyonunun artışıyla uyarılarak, negatif feed-back ile düzenlenir. Kan glukozu düzeyi yükseldiğinde insülin salgılanması artar; kan glukoz düzeyi düştüğünde ise, insülin salgılanması inhibe edilir.
Somatostatin hormonu da insülin hormonunu inhibe eder.

Karaciğerde İnsülinin Etkileri

Anabolik Etkileri

Glikogenezi uyarır; trigliserit, kolesterol ve VLDL sentezini uyarır. Protein sentezini artırır. Glikolizi hızlandırır.

Antikatabollik Etkileri

Glikogenolizi, ketogenezive gluoneogenezi inhibe eder.

Kas Üzerindeki Etkileri

Aminoasit transportunu artırıp, ribozomal protein sentezini uyararak, protein sentezini hızlandırır.
Glikojen fosforilaz enzimi aktivitesini inhibe eder; glukoz transportunu artırır; glikojen sentaz enzimi aktivitesini yükselterek glikojen sentezini uyarır.

Yağ Üzerindeki Etkileri

İnsülin, trigliserit depolanmasını hızlandırır. Lipoprotein lipaz üretimini hızlandırır; böylece, yağ hücrelerine emilimi için uygun yağ asitleri sağlar. Yağ hücrelerine glukoz girişini artırır; böylece, trigliserin biyosentezi için alfa-gliserol fosfatın kullanılabilirliğini artırır. Hücre içi lipolizi inhibe eder.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder