19 Kasım 2018 Pazartesi

Parathormonun Fizyolojik Etkileri


Parathormonunun (PTH-paratiroid hormonu) kalsiyum transportunu etkileyen targetleri böbrekler, kemikler ve barsaktır. PTH'nin hiperkalsemik etkisi böbrekler, kemikler ve barsaktaki farklı etkiler sonucu oluşur.

Kemik Dokudan Kalsiyum Mobilizasyonu

Paratiroid Hormon:
  • Bağ doku öncü hücrelerinin (Pre-osteoklastlar) osteoklastlara dönüşümünü uyarır.
  • Dinlenme sürecindeki osteoklastları uyarır.
  • PTH kemik hücreleri, özellikle, osteoklastlar tarafından çeşitli organik asitlerin ve enzimlerin metabolik sentezini artırır.
  • PTH kalsiyumun lakün etrafındaki kısmen mineralize kemikten önce kemik sıvısına, daha sonra ekstraselüler sıvıya hareketi için derindeki osteositleri uyarır.
  • PTH etkisiyle, osteoblas membranları kalsiyum geçirgenliği kazanır ve osteoblastlara kalsiyum akışı gerçekleşir. Osteoblastlara kalsiyum akışı, kan kalsiyum düzeyini kısa sürede karşılayan mekanizmadır.

Osteositler, Osteoblastlar ve Osteoklastlar

Parathormonun
Osteoblastlar, kemik dokunun yüzeyindeki osteositlerdir. Kollagen sentezi ve kemik oluşturulmasında fonksiyoneldir.
Osteositler, kemik dokunun derinlerindeki kemik hücreleridir. Kemik depolanmasında ve kemik yıkımında fonksiyoneldir.
Osteoklastlar ise, kemik yıkımında fonksiyonel kemik hücreleridir.
Kemik hücreleri kemiğin büyümesi ve yeniden şekillenmesinde işlevseldir. Kemiğin yeniden şekillenmesi, yüzey apatit kristallerinin kalsiyum ve diğer elementleri ile kemik sıvısının bileşenlerinin değiştirilmesidir. Osteoblastlar çevrelerine kollagen matriks mineralizeleşmeye başlar ve hücreler dereceli kemik yüzeyinden uzağa yerleşmeye başlarlar. Kemik dokusunun derinlerine yerleşen bu kemik hücreleri osteositlerdir. Osteistler kanaliküller içine sitoplazmik uzantılar gösterirler ve bu kanaliküller içinde diğer osteositler ve osteoblastların uzantıları ile sıkı bağlantılar oluştururlar. Böylece yüzeydeki ve derindeki kemik hücrelerini bağlayan bir çeşit transport sistemi kurulmuş olur.

İnce Barsaktan Kalsiyumun Emilimi

PTH, ince barsaktan kalsiyumun emilimini artırır.
Barsaktan kalsiyum emiliminde PTH indirekt etkilidir. PTH 1,25-dihidroksi vitamin-D3'ün böbrekte üretimini uyarır. 1,25-dihidroksi vitamin-D3, vitamin-D'nin fizyolojik aktif şeklidir. Kalsiyumunun barsaktan emilimiyle kan kalsiyum düzeyi yükseltilir. 1,25-dihidroksi vitamin-D barsak emici hücrelerinde kalsiyum bağlayıcı proteinlerin sentezini uyarır. Barsak emici hücrelerinde sentezlenen bağlayıcı proteinler, kalsiyumun kana etkili emilimini kolaylaştırır.
1,25-dihidroksi vitamin-D kalsiyum ve fosfatın gastrointestinal kanal içinden bir konsantrasyon gradiyentine karşı geçişini kolaylaştırır. Böylece kalsiyum ve fosfat, mukaza hücreleriyle aktif taşınır.
1,25-dihidroksi vitamin-D molekülünün barsak hücrelerini etkileme mekanizması steroid hormonların target hücrelerini (hedef hücre) etkileme mekanizmalarına çok benzer.

Böbrekte İdrarla Kalsiyum Kaybının Engellenmesi

PTH, böbrekte idrarla kalsiyum kaybını engeller.
Paratiroid hormonunun (PTH), idrarla kalsiyum geri emilimini uyarmasıyla kandaki kalsiyum korunur. Paratiroid hormonu idrarla fosfat atılmasını da uyarır. Memelilerde paratiroid hormonunun net etkisi fosfat geri emilimini inhibe etmektir. Memelilerin dışındaki türlerin çoğunda paratiroid hormonunun net etkisi ise, tubular fosfat sekresyonunu uyarmaktır. Paratiroid hormonunun, hem memelilerde fosfat geri emilimini inhibe etmesiyle, hem de diğer türlerde tubular fosfat sekresyonunu uyarmasıyla fosfat atılır. Paratiroid hormonu, proksimal tübüllerde fosfat emilimini azaltır.
1,25-dihidroksi vitamin-D3 sindirim kanalından kalsiyum emilimi ve kemikten kalsiyum çözülmesi için zorunlu bir vitamindir. Bu özelliğiyle kalsiyum düzenleyi bir hormondur.
1,25-dihidroksi vitamin-D3 kalsiyumla birlikte fosfatın regülasyonunda da önemli etkinliktedir. Kemik ve barsakla birlikte böbrektete de fizyolojik etkinliktedir.
1,25-dihidroksi vitamin-D3 steroid benzeri bir maddedir ve ultraviyole (UV) ışığı etkisiyle deride 7-dehidroksikolesterolden sentezlenebilir ya da diyetten kazanılır. Karaciğerde 25-OHD3'e hidroksillenir; 25-OHD3 metaboliti böbrekte hidroksilasyonla 1,25-dihidroksi vitamin-D3 oluşturulur. 1,25-dihidroksi vitamin-D3, vitamin-D'nin aktif formudur. 1,25-dihidroksi vitamin-D3 oluşumunun son aşaması düşük ekstraselüler sıvı fosfat konsantrasyonları, paratiroid hormonu ya da östrojenle uyarılır.
1,25-dihidroksi vitamin-D3 [1,25-(OH)2D3] mukoza hücrelerine bazal yüzeyden girer; bir sitosolik reseptöre bağlanır ve nukleusa taşınır. Burada transport proteinlerinin sentezi için gereken transkripsiyon ve transladyon (prottein sentezi) olaylarını aktifleştirir. Sentezlenen proteinler barsak lümeninden mukoza hücrelerine fırça kenar içinden kalsiyum taşırlar.
Parathormon (PTH), kuşlarda yumurta kabuğu oluşumunda da fonksiyoneldir. Kalsifiye yumurta kabuğu sentezi, büyük miktarda kalsiyumun bir bölgeden diğer bir bölgeye taşınmasını kapsar. Yükselmiş cinsiyet hormonu konsantrasyonunun etkisiyle, karaciğer phosvitin (bir yumurta akı proteini türü) sentezler. Phosvitin kalsiyum ve fosfat için yüksek afinitededir. Bu afinite nedeniyle plazma kalsiyum ve fosfat düzeyleri, yumurlama sürecinde hızla artar.
Kuşlarda cinsiyet hormonlarının artışı, kemmik iliği boşluklarında süngerimsi kemik sentezini de uyarır. Modüller kemiklerde gevşek formda bulunan kalsiyum daha sonra ovidukttaki kabuk bezine transfer edilir. Ovidukttaki kalsiyum yumurta kabuğu oluşumunda kullanılır. Parathormon kabuk oluşumunda fosfat boşaltımını kolaylaştıran önemli işlevdedir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder