13 Kasım 2018 Salı

Tiroid Bezi (Glandula Thyroidea)


Vücudun metabolik termostatıdır. Vücudun bütün olaylarının ve organlarının çalışmasını kontrol eder. Vücut ısısını, enerji kullanımını ve büyüme hızını kontrol eder.
Tiroid bezi memelilerin boyun bölgesinde, larinksin (krikoid kartilajın) hemen altında, trakenin üst ön bölümüne, tiroid ve krikoid kıkırdağın üstünde ince bir doku bandıyla birleşerek yerleşmiş, kelebeğe benzer iki lobdan oluşmuş bir bezdir. Kan akımı zengin ve yaklaşık 20-30 gr ağırlığındadır.
Glandula Thyroidea
Bütün omurgalı tiroid bezlerinin temel histolojik birimleri ortalarında kolloid sıvı içeren, küboid (küre şeklinde) tek sıra epitel hücre tabakasıyla çevrilidir. Zengin kan donanımıyla sarılmışlardır.
Tiroid bezi başlıca 3 metabolik hormon üretir:
• T3 (tri-iyodotironin)
• T4 (tiroksin)
• Kalsitonin
Monoiyodotirozin (T1), Diiyodotirozin(T2), Triiyodotironin(T3) ve Tetraiyodotironin-tiroksin (T4) foliküler hücrelerden oluşur; Kalsitonin (Tirokalsitonin) parafoliküler hücrelerden oluşur.

Tiroksin (T4)

Tiroksin, protein yapısında iyot içeren bir hormondur. Karbonhidratlardan enerji elde edilmesini artırır . Hücrelerin kullanacağı oksijen miktarını belirler ve hücrelerdeki metabolizma hızını düzenler. Protein sentezini artırır . Büyümeyi hızlandırır . Sinir sistemi aktivitesini artırır .

Tri-iyodotronin (T3)

T4 hormonun etkileri ile aynı, ancak 5 kat daha fazla etkili dir.

Kalsitonin

Kan kalsiyum ve fosfat düzeylerini düşüren bir hormondur.
Kan kalsiyum ve fosfat düzeylerini, kemiklerden kalsiyumun ve fosfatın serbest bırakılmasını engelleyerek; kalsiyumun kandan kemik ve dişlere geçmesini sağlayarak, kandaki kalsiyum miktarını azaltıp kalsiyum ve fosfatın kemiklerde depolanmasını artırarak ve böbreklerden kalsiyum atılımını artırarak, yani, böbreklerden kalsiyumun geri emiliminin azaltılmasını sağlayarak düşürür.

Guatr

İyot eksikliğinde yeterli hormon salgılanabilmesi için tiroid bezi büyüyebilir. Buna “basit guatr hastalığı” denir. Metabolizma yavaşlar, vücut sıcaklığı düşer, uyuşukluk görülür. İleriki safhalarda vücutta ödem oluşur ki, bu duruma “miksödem” adı verilir.
Bazı durumlarda da, ergin insanlarda fazla tiroksin salınmasına bağlı olarak solunumun hızlanması, vücut sıcaklığının artması, kan basıncının yükselmesi, gözlerin dışa doğru çıkması gibi anormallikler de görülebilir. Bu duruma ise “iç guatr (Eksoftalmik Guatr)” adı verilir. Gelişme döneminde ise tiroid bezinin az çalışmasına bağlı olarak “kretenizm (Ahmaklık)” da ortaya çıkabilir. Bu çocuklarda cücelik, zekâ düşüklüğü, eşey bezlerinin gelişmemesi gibi anormallikler de görülür.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder