3 Aralık 2018 Pazartesi

A Vitamini (Retinol, Akseroftol)

Yağda eriyerek depolanan bir vitamindir. Antioksidan özelliktedir. Vitamin-E, vitamin-A'nın biyolojik aktivitesini etkileyerek, organizmayı oksidasyondan korur (antioksidan).
Vitamin-D ve vitamin-A, kalsiyumun biyolojik transportunda ve depolanmasında fonksiyonel moleküllerdir.
Vitamin-E ile birlikte günlük 200-300 IU doz vitamin-A kolesterol ve yağ miktarını azaltırken, vitamin-A tek başına da HDL-Kolesterolü artırmaktadır.

Akseroftol
Vitamin-A'nın kimyasal formülü C20H30O'dur. İlk 1913 yılında belirlenmiş, 1933 yılında kimyasal yapısı çözümlenmiş ve 1947 yılında sentezlenebilmiştir. Doğadaki yaygın formları memeli dokularının ve deniz balığı dokularının içerdiği vitamin-A1, yani, retinol ve tatlı su balığı dokularının içerdiği vitamin-A2, yani, retinol2'dir.
Bitkilerde alfa (α), beta (β) ve yota (y) karoten gibi çok yaygın belirli karotenoidler aktivite göstermektedir. Bitkisel besinlerden alınan karotenoidler bağırsak zarında ve karaciğerdeki enzimatik enzimatik reaksiyonlarla vitamin-A'ya dönüşür. Simetrik yapılı beta-karoten ortadan bölünerek, 2 molekül retinol oluşturur. Retinol beta-karoten'den 2 mol, alfa-karoten'den 1 mol, y-karoten'den 1 mol vitamin-A senttezlenir.
Retinol, memeli hayvan dokularında bulunur ve kanda uzun zincirli yağ asidiyle ester oluşturarak taşınır. Vitamin-A çeşitli biyolojik aktif moleküllerin tümü için kullanılırken, retinoindler terimi ise, vitamin-A aktivitesi dışındaki doğal ya da yapay bütün vitamin-A bileşiklerini kapsar.

Retinoidlerin Etkisi

Retinol, retinoik asite oksitlenir; sitoplazmadan çekirdeğe hareketi hücresel retinol bağlayıcı protein ve hücresel retinoik asit bağlayıcı proteinlerce salgılanır; salgılanan retinoik asit, çekirdekteki reseptöre bağlanır; bağlanan retinoik asit-reseptör komleksi kromatine bağlanır ve özgül genlerin transkripsiyonunu aktifleştirerek hücresel farklılaşmayı gerçekleştirir.

Retinol

Doymamış düz zincirli primer bir alkoldür. Hayvan dokularının uzun zincirli yağ asitleriyle oluşturduğu ester bileşiğidir.

Retinal

Retinol'ün oksidasyonuyla türeyen bir aldehittir.
Retinol ile retinal birbirlerine kolayca dönüştürülebilirler.

Retinoik Asid

Retinolün oksidasyonundan türeyen bir asittir. Retinoik asid vücutta indirgenemediği için retinol ve retinal'e dönüştürülemezler.

β-Karoten

Bitkisel besinler β-karoten içerir. β-karoten ince bağırsakta parçalanırak, iki molekül retinali oluşturur. β-karoten'in vitamin-A aktivitesi retinolün yaklaşık altıda biridir. İnsanlardaki dönüşümü etkin değildir.

Vitamin-A'nın Emilimi ve Taşınması

Vitamin-A'nın Karaciğere Taşınması

Diyetteki retinol esterleri, ince bağırsak mukozasında hidroliz edilir ve retinol serbest yağ asitlerini oluşturur. Esterlerden ya da, β-karoten'lerin kırılması ve indirgenmesiyle  oluşan retinol, ince bağırsak mukoza hücrelerinde uzun zincirli yağ asitleriyle tekrar esterleştirilir ve lenfatik sisteme şilomikronların bir bileşeni formunda verilir. Şilomikronlardaki retinol esterler karaciğer tarafından alınır ve depolanır.

Karaciğerden Vitamin-A Salınımı

Oganizmanın gereksiniminde karaciğerde depolanan retinol dolaşıma salınarak, dokulara taşınır. Bağlayıcı Protein (RBP) molekülüyle kompleks oluşturarak dokulara taşınan retinol, hücre içine aktarılmasıyla fonksiyonel çevre doku hücrelerinin yüzeyindeki özel reseptörlere bağlanır. Doku hücrelerinin çoğu da, retinolü nukleus (çekirdek) bölgesine taşıyan retinol bağlayıcı protein içerir. Retinol burada steroid hormonu gibi davranır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder